فشارخون

فشار خون، میزان فشاری است که خون به دیواره رگ وارد می کند و از مهمترین علائم حیاتی بدن می باشد. فشار ، میزان قدرت یک مایع متحرک می باشد.در قسمت هایی که به قلب نزدیک می باشند ،خون دارای بیشترین فشار بوده  و در قسمت هایی که از قلب دورتر می باشند ،خون دارای  فشار کمتری است.

فشار خون

فشار در قسمت های مختلف سیستم گردش خون

جریان خون به هنگام انتشار درون شاهرگ و رگ ها کاهش می یابد. قسمت های مختلف سیستم گردش خون، فشار یکسانی ندارند. بلکه هر کدام دارای فشار متفاوتی می باشند. معمولا فشار درون رگ ها را  به‌ وسیله فشارسنج اندازه می گیرند.به این ترتیب که فشارسنج به وسیله ارتفاع جیوه ،فشار درون  رگ ها را اندازه می گیرد.

با اینکه امروزه دیگر همه فشار سنج ها از جیوه برای اندازه گیری فشار خون  استفاده نمی کنند اما با این حال هنوز هم در همه جای دنیا فشار خون را بوسیله mmHg یا میلی‌متر جیوه اندازه‌ گیری می‌کنند.خیلی مواقع پرفشاری خون بدون علامت می باشد و همین امر باعث می شود که خیلی از مردم با اینکه سال ها مبتلا به فشار خون هستند اما خودشان خبر ندارند.باید توجه داشت که فشار خون در صورت درمان نشدن باعث آسیب سرخرگ‌ها و اندام های حیاتی بدن می شود .به همین دلیل به قاتل خاموش هم معروف است.

فشار خون سیستولیک و دیاستولیک چیست؟

فشار خون در انسان که درحالت عادی در زمان استراحت در حدود ۱۰۰ الی ۱۴۰ میلیمترجیوه (سیستولیک) و ۶۰ الی ۹۰ میلی متر جیوه  (دیاستولیک) می باشد. اگر در فردی فشار ش به صورت دائمی  بیشتر از ۱۴۰ سیستول و ۹۰ دیاستول باشد٬ پاتولوژی و بیماری به حساب می آید.

علائم فشار خون بالا

در فشار خون در حالت  سیستولی، ماهیچه قلب کاملا به حالت انقباض در می آید  و خون را به سرخرگ یا شریان می فرستد و در فشار خون درحالت دیاستولی ، قلب در حالت استراحت بین دو ضربان می باشد و خون به علت فشار درون رگ‌ها و دریچه‌های درون‌ وریدی در حال بازگشت به قلب و پرکردن بطن راست می باشد.به افزایش بیش از حالت طبیعی فشار ، هایپرتنسیون و فشار بالا یا پرفشاری خون گفته می شود.

فشار خون بالا

درکل ، فشار بالا به دو دسته اولیه و ثانویه تقسیم بندی می شود: در نوع اولیه، فشار بالا بی علت بوده و به صورت اولیه بوجود آمده  است. درفشارخون ثانویه ،بیماری دیگری باعث بوجود آمدن فشار خون بالا شده است و در صورتی که بیماری اصلی کنترل شود، پرفشاری خون نیز بهتر قابل کنترل خواهد بود.کسانی که مبتلا به فشار خون اولیه هستند.

ممکن است مدت های طولانی ،هیچ گونه علامتی نداشته باشند و به همین خاطر هم از وجود بیماری خود بی اطلاع باشند  و وقتی متوجه بیماری خود می شوند که علائمی مثل  ( سردرد، تاری و اختلال دید، درد قفسه سینه، سرگیجه و تنگی نفس به هنگام فعالیت) را حس می کنند که تمام اینها جزو عوارض فشار بالا هستند.بنابراین توصیه می شود با اندازه گیری دوره ای و منظم فشارتان بوسیه دستگاه فشارسنج،به موقع از ابتلا به فشار بالا مطلع شوید و از بروز و شدت گرفتن آن پیشگیری کنید.

عوامل خطر ایجاد فشار خون بالا

عواملی مثل سن،جنس،وراثت،چاقی و اضافه وزن،رژیم غذایی،دیابت،کم تحرکی،عوامل اجتماعی و روانی،دخانیات و الکل می توانند سبب ابتلای فرد به فشار خون بالا شوند.

فشار خون پایین

فشار پایین،به فشارخون سیستولیک کمتر از ۹۰ میلیمتر جیوه گفته می شود .البته در صورتی به آن فشار  پایین گفته می شود که فرد دارای علائمی مثل ضعف و گیجی باشد.در صورتی که فشار به قدری پایین بیاید که مانع رسیدن اکسیژن کافی و مواد مغذی به ارگان‌های مختلف مثل مغز، قلب، کلیه و… شود، اندام‌ها قادر نخواهند بود عملکرد طبیعی داشته باشند و کم کم دچار آسیب می شوند.

فشار خون پایین

امکان دارد فردی  حتی فشار خونش  ۵۰/۹۰  باشد اما هیچ گونه علامتی که نشانه فشار خون پایین باشد نداشته باشد و بنابراین فشارخونش پایین محسوب نشود. و کسانی هم هستند که ممکن است  وقتی فشار خونشان  به ۶۰/۱۰۰ می رسد علائم افت فشار را داشته باشند.

احتمال ابتلا به بیماری هایی  مثل بیماری های کلیوی، سکته و بیماری قلبی ،در افرادی که فشار پایینی دارند کمتر می شود.تا زمانی که فشار خون پایین علائمی نداشته باشد و باعث آسیب رساندن به اندام های بدن نشود بدون خطر می باشد .افرادی مثل ورزشکاران و افرادی که وزن ایده آل دارند و افراد غیر سیگاری ،نسبت به دیگر افراد فشار پایین تر و نرمال تری دارند.

فشار نرمال برای سنین مختلف

 

فردی که دارای فشار نرمال خون است ممکن است موقتا در شرایطی قرار بگیرد که فشار سنج، فشار خون او را یک مقدار فریبنده نشان دهد .مثلا در صورتی که فرد کافئین و یا دخانیات مصرف کرده باشد ،و یا زمانی که به طور ناگهانی از خواب بیدار شده باشد و یا هنگام ورزش کردن و یا وقتی که فرد استرس را تجربه می کند ممکن است فشارش به طور موقت بالا برود و فشار سنج عددی بیشتر از فشار خون نرمال را نشان دهد که این شرایط را پرفشاری روپوش سفید می نامند.

حتی گاهی پیش می آید که وقتی شخص نزد بهترین متخصص قلب در تهران می رود، دچار استرس می شود و همین امر سبب می شود در آن لحظه فشار خون فرد بالا رود ،به همین خاطر،چنین افرادی ترجیح می دهند فشار خون خود را در منزل اندازه بگیرند. با این حال، ضروری است که برای اندازه گیری و ارزیابی دقیق فشار نزد متخصص قلب رفت.

فشار خون در سنین مختلف

فشار نرمال در نوزادان و کودکان

فشار خون نرمال در کودکان ثابت نمی ماند .پایین ترین حد فشار در نوزادان می باشد و با رشد نوزاد فشارش بیشتر می شود.پزشک معمولا به غیر از مواقعی که کودک دیابت داشته باشد و یا دچار بیماری های کلیوی باشد ،متخصص قلب فشارش را اندازه نمی گیرد.البته فشار در کودکان مختلف با توجه به جثه و سن آن ها متفاوت خواهد بود و همین امر اندازه گیری فشار خون در کودکان را مشکل کرده است.قاعده کلی ای که متخصص قلب از آن جهت اندازه گیری فشار خون کودکان استفاده می کند ،این است که اگر کودکی دارای فشار بیشتر از ۹۵ درصد سایرکودکان باشد، فشار بالایی دارد.

فشار خون طبیعی در نوجوانان، بزرگسالان و افراد مسن

با بالا رفتن سن، فشارخون  به طور طبیعی بالا می رود ، اما فشار خون نرمال در همه‌ی نوجوانان ،بزرگسالان و افراد مسن را یکسان در نظر می گیرند.

۸۰/۱۲۰

اولین عدد از این دو مقدار(۱۲۰) یعنی فشار خون سیستولیک ،زمانی است که قلب در حال انقباض و اعمال حداکثر فشار می‌باشد. عدد دوم یعنی فشار دیاستولیک، زمانی است که قلب در حال استراحت و بین انقباضات خود می‌باشد. اگر فشار خون از این اعداد فراتر رود ،فرد دارای فشار غیر نرمال می باشد.

دکتر فیض پور –بهترین متخصص قلب در تهران